Bằng chữ

Chúng ta đang giao tiếp với nhau bằng chữ đây thôi. Kì diệu mà đúng không?

1.

Tôi nghĩ kỹ năng viết quan trọng vì hiện tại đó là phương thức được dùng cho các nhu cầu giao tiếp phức tạp nhất của con người. Không kể đến ngôn ngữ máy tính, với chỉ số ít người và các hệ thống thực sự ưa chuộng, ngôn ngữ nói hiện là chuẩn mực dùng cho mặt trước (frontend) của toàn cõi internet. AI cũng đang được định vị phát triển theo xu thế tương tự. Bởi, con người giỏi ngôn ngữ tự nhiên một cách… tự nhiên, vì sao không tận dụng?

Vì vậy, bạn sẽ thấy, giao tiếp giữa hai người với nhau khi thực sự nghiêm túc sẽ trên giấy tờ, được đọc và chứng thực bởi nhiều người, được dùng như bằng chứng khi cần phân giải. Các thảo luận và quyết định nghiêm túc cũng dùng ngôn ngữ viết. Kiến thức và kinh nghiệm cũng được ghi chép lại. Thân mật trên thư từ vẫn là thứ khác biệt. Vì vậy học về viết lách không chỉ để phục vụ công việc thường ngày, còn để hiểu về một kênh giao tiếp con người đang dùng để xử lý những chuyện quan trọng.

Tôi không nghĩ rằng ai cũng nên dành thời gian cả ngày để ngồi viết. Những ai lựa chọn cuộc đời như vậy hẳn phải biết rõ họ muốn gì, hoặc đang thực sự lạc lối (lmao). Vì vậy, phần lớn thời gian mọi người vẫn trả tiền cho người khác, ngồi cả ngày viết thay họ, về đủ thứ cần thiết; và ngày nay có thể dùng AI để hỗ trợ.

Nhưng bạn nên biết việc ngay cả khi bạn không dùng nó kiếm sống. Bạn có thể học đan len, không phải để ngày nào cũng đến công xưởng dành tám tiếng ngồi đan cho người khác. Lý do người ta vẫn thường dùng đi dùng lại kỹ năng của họ, nhiều khi không phải vì họ phải làm vậy đủ lâu mới thành thạo. Có thể họ đã thành thạo từ lâu rồi, và vì thế, có người đã yêu cầu họ làm đi làm lại các thao tác nghèo nàn ấy vì nó đem tới lợi nhuận cho người khác. Một công nhân đan len vì vậy không nhất thiết giỏi và hiểu việc hơn những người học đan len bài bản; cơ thể họ vốn đã không được thực hành kỹ năng đủ tự do.

Chúng ta hoàn toàn có thể học được rất nhiều thứ nếu đủ nghiêm túc, với mức độ cam kết vừa phải, chẳng hạn viết lách, và có thể đem chúng ra dùng dần trong cuộc đời (thực ra) rất dài này.

Bạn có tiền, có AI, rồi sao nữa?

Tôi nghĩ khi thực sự chạm đến chỗ bạn muốn gì, hoặc sự thật bạn nắm giữ là gì, bạn cũng sẽ muốn tự mình được viết/nói ra; hay ít nhất, bạn sẽ muốn đảm bảo rằng AI hay ghost writer đã viết đúng ý họ; hoặc tối thiểu, bạn nên đủ khả năng viết để AI hay ghost writer hiểu ý bạn là gì.

Lợi thế của những ai học là có được thứ những ai không học vẫn thường xem nhẹ.

2.

Bí mật của truyền thông vẫn nằm ở chỗ có tiền làm phiền thiên hạ.

Bạn sẽ nói rằng, không không, có nhiều câu chuyện tự nhiên trỗi dậy mạnh mẽ? Tôi nghĩ đúng là có những thứ như vậy, nhưng đoạn "mọi thứ trỗi dậy mạnh mẽ" vẫn là sự tham gia của những bên có-tiền-làm-phiền-thiên-hạ. Một thứ gì đó đủ hay là gốc rễ của truyền thông thành công, đồng ý, và vì vậy nó đã thúc đẩy và thuyết phục được những người có-tiền-làm-phiền-thiên-hạ.

Mọi người buộc phải chi trả cho việc truyền thông đơn giản vì có giao dịch cần thực hiện, có tài nguyên cần tiêu tốn và thời gian con người bị tiêu thụ. Các thông điệp được truyền bá rộng rãi không phải không tốn kém, thực ra rất tốn kém, nhưng được rất nhiều người cùng chi trả, thông qua giao thức hoặc mô hình nào đó đã được thiết kế đủ thông minh.

Hiện tại thế giới vận hành dựa trên tiền pháp định và thị trường tự do, việc mọi người chủ động đưa tiền cho nhau để nó lưu thông hiệu quả quan trọng hơn rất nhiều so với việc giữ nó. Vì vậy, công bằng nhất vẫn là mọi thứ có thể tìm thấy "fair price" của nó chứ không phải hiện tượng chịu đựng bóc lột, khi người ta không rõ giá trị của công việc mình đang làm. Mọi người nghĩ rằng làm việc miễn phí mới cho thấy đạo đức của người làm, quên mất rằng yêu cầu người khác phải làm gì đó miễn phí không thực sự... đạo đức. Thế nên, kỳ vọng thế giới sẽ truyền thông về bất kỳ điều gì cho bạn, bất kể nó hay đến đâu (bạn nghĩ thế), vẫn rất kỳ quặc.

Vì vậy, các mối quan hệ truyền thông ổn định thường được đảm bảo bởi nguồn lực mạnh mẽ, tạo cảm giác yên tâm cho mọi người trong mạng lưới, thúc đẩy việc họ tiếp tục duy trì diễn ngôn đó cho lợi ích của chính họ. Bí quyết thành công vì thế vẫn là làm thế nào để tập hợp hoặc chia sẻ nguồn lực hiệu quả, chứ không phải mơ ước viễn vong kiểu năng lượng vĩnh cửu dạng "tôi không cần tốn nguồn lực để tạo ra thứ giá trị".

Thế giới này, cả quy luật kinh tế lẫn vật lý, không cho phép điều đó xảy ra. Nhưng nếu bạn thích mơ mộng vậy cũng được thôi. Dù sao tôi cũng biết nhiều người tin vào những thứ viển vông và nguy hiểm hơn rất nhiều.

3.

Tiền mặt có tính ẩn danh tốt hơn crypto rất nhiều. Vì vậy, xu hướng hiện tại của nhiều chính phủ là hạn chế nó.

You do the math.